Beyin, ne öğreneceğine nasıl karar veriyor?

0
95
Beyin nasıl öğreniyor
Beyin nasıl öğreniyor, Credit: L.A. CiceroStanford University

Beyin nasıl öğreniyor?

Bir hayvanın dünya ve etrafındakiler hakkında bir şeyler öğrenebilmesi için sadece etrafında ilgi gösterip, dikkat etmesinden çok daha fazlasını yapması gerekmektedir. Aynı zamanda çevresindeki en önemli sesleri, görüntüleri ve algıları da öğrenmesi ve bu detayların zaman içinde nasıl değiştiğini takip edebilmesi gereklidir. Ancak, henüz hem insanların hem de hayvanların bu detayları nasıl takip ettikleri gizemini korumaktadır.

Stanford Üniversitesi biyoloji uzmanlarının 26 Ekim 2018 tarihinde yayınladıkları bir araştırmaya göre hayvanların bu çeşit detayları nasıl sınıflandırdıklarıyla ilgili bir fikir geliştirdikleri öne sürülmekte. Beynin Paraventriküler talamus ya da diğer adıyla PVT  adı verilen bir kısmı, yaşanan bir durumun en gizli ayrıntılarını takip ederek, bunların beynimiz tarafından tanımlanması ile sorumlu. Her ne kadar araştırma

Her ne kadar araştırma kısmen Wu Tsai Nörobilim Enstitüsü tarafından desteklense de şimdilik sadece yapılan deneyler fareler ile sınırlanmış durumda. Araştırmanın baş yazarı biyoloji Profesörü Xiaoke Chen’ e göre alınan sonuçların bir gün insanların nasıl öğrendiği ve madde bağımlılığı gibi konuları çok daha iyi anlamamıza yardımcı olacağını belirtiyor.

Hem Stanford Üniversitesi Bio-X hem de Wu Tsai Nörobilim Enstitüsü üyesi olan Chen, sonuçların şaşırtıcı olduğunun nedenini şu şekilde açıklıyor: “Uyarıcının davranışsal öneminin takibinde, talamik hücrelerin çok önemli bir rol oynadıklarını göstererek, daha önce hiç kimse tarafından yapılmamış bir şeyi başardık.

Ne öğreneceğine karar verme

En basit haliyle, öğrenme geri bildirimden geliyor. Beyin nasıl öğreniyor sorusuna cevap verebilmek için geri bildirimleri anlamak kritik bir unsurdur. Örneğin, bir baş ağrınız var ve bir ilaç alıyorsunuz. Bu durumda ilacı aldığınızda baş ağrınızın geçeceğini bekliyorsunuz. Eğer haklıysanız, bir sonraki sefer yine başınız ağrıdığında o ilacı alacaksınız. Ancak, eğer yanılıyorsanız, bu sefer başka bir şey deneyeceksiniz.  Psikoloji uzmanları ve nörobilimciler kapsamlı bir şekilde öğrenmenin yönleri üzerinde çalışmalar yapmaktadırlar. Hatta beynin öğrenme sürecini işleten ve geri bildirimi sağlayan özel kısımlarına kadar bu araştırmalar genişletilmiştir. Ancak, öğrenmenin bütün bir resmi halen tamamlanabilmiş değildir.

Chen’ ye göre; dünyadaki gerçek hayatın uygulandığı en basit laboratuvar deneylerinde bile insanların ve hayvanların, basit temel bir sesi ya da bir geribildirimi nasıl öğreneceklerini çözmeleri gerekmektedir. Chen ayrıca, böyle bir ihtiyacın varlığına rağmen psikoloji uzmanlarının ve nörobilimcilerin bu konuya gereken ilgili göstermemiş olduklarına da dikkat çekiyor.

Chen ve meslektaşları, fareleri iyi ve kötü sonuçlarıyla belirli kokularla şartlandırarak eğitiyorlar. Bir koku, bir yudum suyun gelişi ile ilişkilendiriliyor. Başka bir koku ise farenin yüzüne doğru gelecek bir hava puflaması ile eşleştiriliyor.

Daha sonra araştırmacılar, hava pufuna göre bir parça daha dikkat çekecek olan hafif bir elektrik şoku ile yer değiştiriyorlar. Araştırmayı yürüten ekip, PVT bölgesindeki nöronların bu değişikliği takip ettiğini buldu.  Hava püflemesinin olduğu aşamada PVT nöronlarının üçte ikisi her iki kokuya da yanıt verirken, sadece su – koku eşleşmesine %30 luk ek bir etkileşim gösterdiği gözlemlendi. Başka bir deyişle bu aşamada PVT hem iyi hem kötü sonuçlara yanıt verdi ancak iyi sonuca verilen yanıt daha büyük oranda gerçekleşti.

Elektriksel şok aşamasında ise bununla beraber denge bozuldu. PVT neronlarının neredeyse tamamı şoka yanıt verdi.

Benzer bir değişim fareye su verildiğinde de yaşandı. Yeni durumda su artık fare için daha az önem arz etmeye başladı. PVT suya daha az duyarlı olurken hava pufuna daha duyarlı bir hale geldi. Diğer bir deyişle, kötü sonuçlara karşı daha duyarlı olurken, iyi sonuçlara karşı daha az duyarlı bir forma girdi. Tüm sonuçlar bir araya alındığında PVT’ nin an içerisindeki en önemli olanı takip ettiği ortaya çıkmıştır. Kötü sonuç ağırlık kazandığında da iyi sonucun seçilmesi ve tam tersi durumda seçimin yine bu kurala göre değiştiği görülmüştür.

Chen, araştırmadan elde edilen veriler daha geniş birkaç sonuca işaret etmekte olduğunu ifade ederek, araştırmacıların şimdi bakmaları gereken yeni bir yer daha olduğunun altını çiziyor. Chen’ e göre, nörebilimciler beyin nasıl öğreniyor sorusunu yanıtlamak ve öğrenmeyi kontrol edebilecekleri yeni bir yönteme sahip.

Kaynak: Stanford University. “How the brain decides what to learn.” ScienceDaily. ScienceDaily, 25 October 2018. <www.sciencedaily.com/releases/2018/10/181025142023.htm>

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.