Exoskeleton nedir? Ne değildir? Exoskeleton robotlar

0
1010
Exoskeleton robotlar
Exoskeleton nedir

Exoskeleton nedir? Robotic exoskeleton nedir? Robot Exoskeleton nedir? Exoskeleton teknoloji nedir? Robotic vest nedir? Bugünlerde bugünler de sinema dünyasından tıp dünyasına kadar robotik teknoloji haberleri dâhil her yerde sıkça ismini gördüğümüz, Google da ingilizce ve Türkçe aramalarda farklı örneklerle kafamızın karışmasına neden olan Exoskeleton nedir sorusuna önce bir yanıt verip, sonra da başlıca örneklerini sizlerle paylaşmaya çalışacağım. Önce tıbbi anlamını ve Türkçe çevirisini inceleyeceğiz. Ardından, teknolojideki uygun anlamını sorgulayacağız. Son olarak da Türkçe karşılığı için bir öneri getirerek, günümüz örneklerine bakacağız.

Exoskeleton nedir? (Tıp)

Kelimemiz ilk olarak 1840 ve 1850 yıllarda kullanılmış ve exo ile skeleton kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. Exo dış, dış ile ilgili anlamına gelirken skeleton da çoğunuzun bildiği gibi iskelet ve çatı anlamına gelmektedir.

Birleştirdiğimiz zaman tıbbi bir terim olan exoskeleton kavramı ortaya çıkıyor ve bazı hayvanlarda bulunan koruyucu dış kabuk anlamına gelmektedir. Türkçeye tıbbi anlamda dış kabul ya da dış iskelet şeklinde çevirmemiz mümkündür. Kabuk kelimesi sert cisimlere ithaf ettiği için dış kabuk seçeneği daha uygundur. Peki, Exoskeleton yapılı hayvan örneklerimiz nelerdir?

Mesela; yengeçler, kırkayaklar, kayalık ıstakozları, kaplumbağalar Exoskeleton yapılı hayvanlardır. Bu örnekleri siz de çoğaltabilirsiniz. Şimdi exoskeleton deyince ne anlamamız gerektiğini anladıysak şimdi de bizim asıl merak etiğimiz teknolojik anlamını inceleyelim. Daha sonra da teknolojideki doğru karşılığını tartışıp günümüz exoskeleton örneklerine bir göz atalım.

Exoskeleton nedir? (Teknoloji)

Exoskeleton kelimesi İngilizcede tıbbi anlamda bir isim olarak kullanılırken teknolojik anlamda sıfat görevini almaktadır. Bu çok sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bazı kelimeler farklı disiplinler de sadece anlamlarını değil çoğu zaman yapısal olarak görevlerini de değiştirirler. Tıp, donanım, felsefe, elektronik, coğrafya gibi her bir alanda hem kelimenin anlamı hem de görevi değişebilir. Kelimenin görevi değiştiğinde ise kullanmış olduğumuz aşina çeviri kelimenin özel yapısı sebebiyle ihtiyacı karşılamak da yetersiz kalabilir exoskeleton örneğimizde olduğu gibi. Exoskeleton kelimesi teknolojik anlamda hem isim göreviyle hem sıfat anlamı ile kullanılabilmektedir.

İsim olarak kullanıldığında karşımıza robot exoskeletons, robotic exoskeletons

Sıfat olarak kullanıldığında ise karşımıza exoskeleton robots, exoskeleton suits çıkıyor.

Wikipedia ve bir çok kaynak exoskeleton kavramını güçlendirilmiş giyilebilir ve elektronik bir sistemle kontrol edilebilen makineler olarak tanımlamaktadır. Bizim ilgilendiğimiz ve inceleyeceğimiz anlam da tam olarak budur.

Tam çevirisine baktığımızda ise vikipedi de mekanik dış iskelet tureng de ise tıbbi anlamda bir eksoskeleton çevirisi buluyoruz. Teknolojik anlamı henüz mevcut değil. Ancak notumu düşmek istiyorum, ben bu eksoskeleton karşılığını Türkçe tıp sözlüklerinde bulamadım. Problem de burada başlıyor. Öyleyse biz bu kelimeyi nasıl kullanmalı ve nasıl çevirmeliyiz?

Robot exoskeletons robot mekanik giysiler dediğimizde bu doğru bir tanımlama olmayacaktır. Robot tanımımız ile bu mekanik kıyafetler uyuşmadığı gibi bunların insanlar tarafından kullanıldığını unutmayalım. Zaten ingilizce kullanımda çok nadir görüyoruz. Google da robot exoskeletons yazdığınızda bir iki sonuç hariç robotic exoskeletons sonucu ile karşılaşacaksınız.

Robotic exoskeletons robotik dış iskelet dediğimiz de bu doğru bir tanımlama vermektedir. Genel kullanımda ağırlık bu tamlamadadır.

Exoskeleton robots dediğimizde ise robotic exoskeleton ile aynı oranda bir sonuç görüyoruz. Bu kullanımda dış iskelet robotları anlamına gelmektedir. Ancak bu çeviri gördüğünüz gibi Türkçe de rahatsız edici yani uygun bir karşılık vermiyor bu haliyle.

Exoskeleton suits ise yeni yeni kullanılmaya başladı diyebiliriz. Anlamını mekanik dış iskelet kıyafetleri çevirisinden “dış iskelet” düşürülerek hiçbir anlam sapması yaratmadan mekanik kıyafetler ya da mekanik kostümler olarak çevirebiliriz. Esasen oldukça da yakıştı.

Sonuç: Exoskeleton nedir? 

Exoskeleton suits doğru bir kullanımdır ve dilsel kullanımı ticarette de artmaktadır. Türkçe karşılığı mekanik kıyafetler mekanik kostümler olarak çevrilmelidir.

Robotic exoskeletons doğru bir kullanımdır ve Türkçeye robotik kıyafetler, robotik kostümler ve robotik giysiler şeklinde çevirebilir. Medya da mekanik kıyafet ya da mekanik giysi kalıplarının çok tutmayacağını tahmin ederek robotik giysiler olarak Türkçede evirileceğini düşünmekteyim. Aynı şekilde başında robotic olmadan tek başına exoskeleton kavramı ile karşılaştığımızda da ingilizce de robotic kelimesinin düşerek aynı anlamı verdiğini düşünerek biz de exoskeleton terimini ile tek olarak karşılaştığımızda yine robotik giysi şeklinde çevirmemiz doğru olacaktır. Kelimenin doğru kullanımı ve çevirisi ile ilgili düşünce ve eleştirilerinizi facebook sayfamızdan bizimle paylaşabilirsiniz. Öyleyse şimdi doğru sorumuzu ve yanıtımızı bir kez daha gözden geçirelim. (Not: robotic suits kalıbı DARPA tarafından da kullanılmaktadır. Bu da doğru bir çeviri yaptığımızı ve ingilizce kullanımda da robotics suit şeklinde evirileceğini desteklemektedir. )

Robotic exoskeleton ne anlama gelmektedir?

Elektronik bir sistemle güçlendirilmiş, fiziksel destek sağlayan robotik giysi anlamına gelmektedir.

Robotic exoskeletons örnekleri, Robotik giysi örnekleri nelerdir?

Robotik giysiler sağlık sektöründe felçli ve sakat hastalar için, sanayide fabrikalarda ve özellikle askeri alanda çok büyük bir potansiyele sahiptir. Durum bu olunca dünyada bu iş üzerinde Toyota gibi arama firmalarından tutun da Üniversitelere kadar birçok resmi ve özel kurum oldukça büyük çalışmalar yapmakta ve paralar harcamaktadır. İşte onlardan ilginizi çekeceğini düşündüğüm bazıları.

Askeri robotik giysi örneği: DARPA Raytheon XOS 2 2. Yeni nesil robotik giysi

XOS 1 ile kıyaslaması yapıldığında % 50 daha fazla güç sağlayabilen XOS 2 aynı zamanda daha hafif malzemelerle yapılmış bir robotik giysi olma özelliğini taşıyor. Toplamda 95 kg ağırlığında olan XOS 2 alüminyum ve çelik bileşimleri ile güçlendirilmiş sensör ve eyleyicileri ile hareket etmesi sağlanıyor. 2001 yılında DARPA ( ABD İleri Düzey Savunma Araştırma Projeleri Bürosu) tarafından insan performansını arttırma programı kapsamında hayata geçirilmiş. DARPA’ nın Raytheon Sarcos robotics firması ile geliştirdiği XOS 2 bu robotik giysiye aslında robotik takım dememiz daha mantıklı çünkü askeri amaçla dizayn edilmiş olan XOS 2 yüksek manevra kabiliyeti ve mücadele gerektiren çetin çevresel şartlarda oldukça dayanıklı.

exoskeleton robotlar nedir
DARPA XOS 2

Robotik giysiyi giyen asker yürüyebiliyor, zıplayabiliyor hatta sırtında bir yükle engellerin üstünde bir şeyler okuyabilecek kapasiteye ulaşıyor. Robotik giysi ile oldukça dirençli ve zinde olan asker futbol topuna vurabiliyor, durmadan merdiven ve rampa tırmanabiliyor, kalın ağaç kütüklerinde 7-8 cm derinliğinde delikler açabiliyor. Kısacası bir Iron Man olmasa da sıradan bir askerden çok üstün özelliklere sahip olduğu açık. Tam performansı ile 3 askerin yaptığı işe eşit görevi tek başına yerine getirmeyi sağlayan robotik giysi Sarcos firması tarafından özel stratejik amaçlara yönelik farklı donanımlarla da üretilebiliyor. XOS 2 nin sahip olduğu silah ile teknolojik iletişim ve görüntü alma üstünlüklerinin askeri operasyonlarda çok büyük bir üstünlük sağlayacağı açıktır.

exoskeleton robot nedir
DARPA XOS 2

SuitX The BackX, The ShoulderX,  the LegX ve The PHOENIX Medical Exoskeleton

SuitX firması sırtınızı, bacaklarınızı, kollarınızı ve omuzlarınızı güçlendirebilecek yeni geliştirdikleri robotik giysi ile ağır yük taşımaktan oluşabilecek kasılma ve ağrıları ortadan kaldırabileceklerini iddia ediyorlar.

Özellikle imalat endüstrisi gibi ağırlık kaldırılmasının ve el işçiliğinin gerektirdiği sektörlerde bu insanlara çok yardımı dokunabilir. robotik giysileri son zamanlarda pasifik savaşı ve Iron Man gibi filmlerde sıkça görmeye başlamıştık. Robotik giysi teknolojisi birçok sektörde şimdiden insanların iş yükünü hafifleteceğe benziyor.

exoskeleton nedir
credit: SuitX the ShoulderX

Ancak şunu unutmamak lazım, robotik giysi teknolojisi insanların işini elinden almak üzere geliştirilmiyorlar. Robotik giysi teknolojisi insanların fiziki gücünü üst seviyeye çıkarmak, sakatlık ve felç gibi fiziksel hasarları dengelemek üzere robotik teknoloji ile entegre bir şekilde geliştirilen araçlardır.

Amerika merkezli bu alanda önde giden suitX şirketi yakın zamanda 3 çeşit robotik giysiyi satışa sundu. Bunlardan ağır yükleri taşımak için geliştirmiş olan the BackX 4 bin dolardan, baş üzerindeki bir yükseklikte yük taşımadan kaynaklanacak ağrı ve yorgunluğu azaltacak the ShoulderX 4 bin dolardan, son olarak da bacak kaslarını güçlendirmek için tasarlanmış olan the LegX 5 bin dolardan satıldı.

SuitX ekibi üyelerinden Nathan Poon’ e göre “ Modüller güç sağlamak için pençe ve yay kullanmaktadır. The LegsX ise bir güçlendirme bataryasına sahiptir.” Firmanın ortak kurucularından Michael McKinley geliştirdikleri robotik giysinin etkinliğini kanıtlamak için TechCrunch Robotik Konferansından kıyafeti bizzat kendisi deneyerek bir sunum yaptı. McKinley Exoskeleton yani robotik giysinin kıyafeti kullanıcının bir dokunuşu ile dizlerini ya da bacaklarını eğdiğinde nasıl anında dengeleme sağladığını gösterdi. Yapmış olduğu gösteride “saatlerce çömelebilirdim” yorumunu yapıyor. Bu robotik giysi hem vücudu daha hafif kılmakta hem de verilen fiziki görevin normalde olduğundan çok daha kolay yapılmasını sağlamaktadır.

Sırt desteği kas yorgunluğunu çalışma esnasında % 60 a kadar azaltırken omuz desteği ise % 80 kadar indirme kapasitesine sahip. Son olarak bacak desteği olarak kullanılan The LegsX ise vücudunuzun % 30 ile % 60 arasında daha hafif hareket etmesini sağlıyor. Bu şekilde çok daha az incinme ve çok daha uzun dayanaklılık vadeden robotik giysi modelleri hem tek olarak hem de birleştirilerek giyilebilme özelliğine sahipler.

Felçli ve diğer hareket güçlüğü çeken insanlar için The PHOENIX Medical Exoskeleton

SuitX ağır sanayi işçilerine yardım etmesinin yanında, aynı zamanda yürüyemeyen insanların yürümesini sağlayacak robotik giysiler üzerinde de çalışıyor. Yakın zamanda bu konuyla ilgi olarak Phoenix donatılarının da tanıtımını yapan firma klinik denemelerinde gerçek hayattan felci insanlarla çalışmalarını sürdürüyor. Yaptıkları çalışmalar ile yürümesi artık imkansız olan birçok insanın yürümesini sağlayan The Phoenix medikal giysi ile ilgili çalışmaların videolarını YouTube’ dan izleyebilirsiniz. Eğer böyle bir robotik giysiye ihtiyacınız varsa firmayla buradan iletişime geçebilirsiniz. Fiyatının 40 bin dolar olduğu söylenmekle beraber kişiselleştirilmiş donanım ve ihtiyaca göre değişiklik gösterecektir. Gelecekte görüşmek üzere. robotikpedia…

exoskeleton robotlar
SuitX The LegX

Daha fazla robot haberleri, robotik haberleri için bizi facebook sayfamızdan da takip etmeyi unutmayın.

Kaynak:

1- http://www.suitx.com/

2- https://www.darpa.mil/

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.